இந்தியாவில் CBI அதாவது Central Bureau of Investigation என்பது நாட்டின் மிக உயர்ந்த விசாரணை அமைப்பாகும். ஊழல், கொலை, மோசடி, லஞ்சம், அரசியல் மற்றும் பொருளாதார குற்றங்கள் போன்ற முக்கிய வழக்குகளில் மத்திய அரசு அல்லது உயர்நீதிமன்றம், உச்ச நீதிமன்றம் ஆகியவை உத்தரவிட்டால் தான் CBI விசாரணை நடைபெறும்.
விசாரணை ஆரம்பிக்கும் முன், அந்த வழக்கு சம்பந்தமான முதற்கட்ட ஆதாரங்கள், ஆவணங்கள், சாட்சியங்கள் ஆகியவை மாநில போலீஸிலிருந்து அல்லது சம்பந்தப்பட்ட துறையிலிருந்து பெறப்படும். பிறகு, CBI அதிகாரிகள் சாட்சிகள், குற்றச்சாட்டுக்குள்ளானவர்கள், சம்பந்தப்பட்ட அரசு அதிகாரிகள் உள்ளிட்டவர்களை தனித்தனியாக விசாரிப்பார்கள்.
விசாரணையின் போது, பணம் தொடர்பான தகவல்கள், வங்கி கணக்குகள், மின்னஞ்சல்கள், தொலைபேசி பதிவுகள், ஒப்பந்த ஆவணங்கள், வீடியோ மற்றும் ஆடியோ பதிவுகள், நிலம் மற்றும் சொத்து தொடர்பான ஆவணங்கள் என அனைத்தும் ஆய்வு செய்யப்படும். எந்த நபரையும் விசாரிக்கும்போது சட்டப்படி அவர்களின் உரிமைகள் காக்கப்படும்.
CBI, விசாரணை முடிவில் அனைத்து ஆதாரங்களையும் சேர்த்து “Charge Sheet” எனப்படும் அறிக்கையை நீதிமன்றத்தில் தாக்கல் செய்யும். அதனை அடிப்படையாகக் கொண்டு நீதிமன்றம் குற்றம் நிரூபிக்கப்படுகிறதா இல்லையா என தீர்ப்பு வழங்கும்.
விசாரணை முழுவதும் CBI-யின் சட்ட நிபுணர்கள், குற்றவியல் அதிகாரிகள் மற்றும் தொழில்நுட்ப நிபுணர்கள் இணைந்து செயல்படுவர். வெளிப்படைத்தன்மை மற்றும் நியாயம் உறுதிப்படுத்தப்படுவது இவ்வமைப்பின் முக்கிய தனிச்சிறப்பாகும். இதனால், முக்கிய வழக்குகளில் உண்மையை வெளிச்சத்துக்கு கொண்டுவருவதற்கான நம்பகமான அமைப்பாக CBI கருதப்படுகிறது.
